Bestaan er behalve B-films en B-wegen ook B-cantates? Nee, achtervoegsels (a, b, c) achter BWV-nummers betekenen dat het BWV-nummer verwijst naar een familie van soms slechts gedeeltelijk overgeleverde cantates die, tengevolge van hergebruik van het muzikale materiaal, grotendeels hetzelfde zijn. Familie BWV 36 is de grootste die we kennen: Bach componeerde in 1725 een wereldlijke huldigingscantate voor de verjaardag van een onbekende, oudere leraar aan de Thomasschule (36c), hergebruikte de muziek van de aria's waarschijnlijk in 1726 voor een verjaardagscantate voor de echtgenote van zijn vroegere werkgever, Leopold von Anhalt-Köthen (36a), breidde de muziek - in twee fasen - met enkele koraalbewerkingen uit tot de kerkelijke cantate BWV 36 voor 1e Advent 1731 (door Leusink uitgevoerd onder bovengenoemde link), maar gebruikte de huldigingsmuziek met alweer een nieuwe tekst nog eens in de cantate 36b uit 1735 die u vandaag hoort. Ze is geschreven voor een onbekende gelegenheid (verjaardag?), waarbij Bach met zijn Collegium Musicum hulde bracht aan een lid van de vooraanstaande Leipziger familie Rivinus (de familienaam valt in de tekst van de delen 2 en 4), waarschijnlijk de rechtsgeleerde en hoogleraar Andreas Florens Rivinus (1681-1755) die in 1735 rector van de Leipziger Universiteit was geworden.
De ‘familie BWV 36' getuigt van de continuïteit die er voor Bach en zijn tijdgenoten bestond tussen wereldlijke en goddelijke autoriteiten, en derhalve tussen beider huldigingsmuzieken. De muziek op de woorden wird Gottes Majestät verehrt (BWV 36/7) dient onveranderd voor een werelds verehrt man deine Gütigkeit (BWV 36b/7).
De cantate bestaat uit een begin- en een slotkoor, met daartussen drie recitatief/aria-paren, voor achtereenvolgens tenor, alt en sopraan. Het centrale optreden van de alt wordt instrumentaal onderstreept: zijn/haar recitatief heeft strijkers-begeleiding terwijl de andere secco d.w.z slechts door continuo begeleid zijn, en de alt-aria wordt door strijkers en traverso begeleid, terwijl de andere aria's slechts trio's zijn.
Het opgewekte, concertante openingskoor (1) neemt de tekst, die zelf uit twee zinsneden bestaat, in zijn geheel tweemaal door. Zangers en instrumentalisten volharden in hun eigen motieven; met name de triolen in het orkest komen niet voor in de vocale partijen. De kortaffe uitroepen Verfolgt den Trieb verraden hun herkomst op de tekst Doch, haltet ein in het oorspronkelijke BWV 36c van 1725. Philuris waarvan de recitatief-tekst (2) spreekt is de allegorische personificatie van Leipzig. Van de recitatieven is de muziek vanwege de sterke tekstgebondenheid uiteraard steeds origineel en niet aan een vroegere versie ontleend. De tenoraria (3) is het enige deel in een mineur toonsoort; de hobo d'amore, oorspronkelijk (in 36c) ingezet voor de woorden Die Liebe führt mit sanften Schritten past natuurlijk ook uitstekend bij Gottes milden Vaterhänden. Het centrale recitatief/aria-paar (4,5) is in alle voorgaande versies voor de bas geschreven, maar hier aan de alt toebedeeld, waarschijnlijk op louter praktische gronden: geen bas beschikbaar met concertante kwaliteit, hij zingt in deze hele cantate alleen ripieno-partijen (d.w.z. met allen tesamen). In de aria (5) vergezelt de traverso de eerste viool. Het recitatief van de sopraan (6) is weer onbegeleid (secco), haar aria (7) een trio met traverso en basso continuo. Het woord schallet is in alle versies zorgvuldig gehandhaafd - achtereenvolgens in de vormen es schallet, denn schallt, denn schallet en (hier) Erschallet - omdat het zo aardig geïllustreerd wordt met het echo-effect op twee staccatonoten tussen solist en instrumentalist. Als slotkoor (8) fungeert een in eenheden van acht maten lang uitgesponnen vrolijke gavotte die driemaal wordt onderbroken door recitatieven voor de drie concertisten.

(De Swaen, 27/11/2005)